W odpowiedzi na wniosek Krajowej Rady Izb Rolniczych z dnia 7 stycznia 2019 r. w sprawie zwiększenia subwencji oświatowej dla szkół na terenach wiejskich w związku ze spadkiem liczby uczniów i zagrożeniem zamykania szkół z terenów wiejskich, Ministerstwo Edukacji Narodowej przekazało poniższe wyjaśnienia.

Z uwagi na wyższe jednostkowe koszty kształcenia uczniów w szkołach położonych na terenach wiejskich i w miastach do 5 000 mieszkańców – spowodowane przede wszystkim niższą liczebnością oddziałów, w algorytmie podziału subwencji od roku 2015 uwzględniona została specyfikacja takich szkół poprzez zastosowanie następujących parametrów:

  • wagi P1– o wartości 0,40 – dla uczniów szkół podstawowych zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5 000 mieszkańców;
  • wagi P– o wartości 0,27 – dla uczniów gimnazjów zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5000 mieszkańców;
  • wagi P– o wartości 0,18 – dla uczniów małych szkół podstawowych, w których liczba uczniów szkoły nie przekraczała 70.

Rozwiązania zastosowane w algorytmie podziału subwencji od roku 2015, polegające na wsparciu samorządów prowadzących małe szkoły poprzez zastosowanie wagi dla małych szkół podstawowych mają za zadanie zachęcić samorządy do prowadzenia takich szkół i powstrzymać od ewentualnej decyzji o przekazaniu szkoły lub jej likwidacji.

Od roku 2018 wartość wagi P3 wynosi 0,20 standardu finansowego A. Dodatkowo środki dla samorządów prowadzących lub dotujących takie szkoły zlokalizowane na terenach wiejskich to ok. 1 200 zł na każdego ucznia w takiej szkole.

Od roku 2018 w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2017 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2018[1] mała szkoła została zdefiniowana jako szkoła podstawowa dla dzieci i młodzieży, w której iloraz liczby uczniów w szkole i liczby klas jest niższy lub równy 12.

Liczbę uczniów w szkole ustala się z wyłączeniem:

  1. uczniów oddziałów i szkół z nauczaniem języku mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub w języku regionalnym oraz uczniów oddziałów i szkół, w których zajęcia edukacyjne są prowadzone w dwóch językach: polskim oraz języku mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub języku regionalnym, będącym drugim językiem nauczania oraz
  2. uczniów szkół i oddziałów specjalnych.

Przy podziale części oświatowej subwencji ogólnej w roku 2019[2] uczniowie szkół podstawowych i gimnazjów dla dzieci i młodzieży zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5 000 mieszkańców przeliczani są poniższymi wagami:

  • wagą P– o wartości 0,4 – dla uczniów szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5 000 mieszkańców;
  • wagą P2 – o wartości 0,27 – dla uczniów dotychczasowych gimnazjów na wsi i w miastach do 5 000 mieszkańców;
  • wagą P3– o wartości 0,20 – dodatkowo dla uczniów małych szkół;
  • wagą P50 – o wartości 0,15 – dla dzieci, które ukończyły 6 lat lub więcej w roku bazowym, w oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych formach wychowania przedszkolnego, zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5 000mieszkańcow.

Ponadto w związku z dodatkami socjalnymi przysługującymi nauczycielom zatrudnionym w szkołach i placówkach zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5 000 mieszkańców w algorytmie uwzględniana jest dodatkowa waga „R=0,107”. Środki finansowe przypadające w podziale subwencji oświatowej na jednego ucznia szkoły podstawowej położnej na wsi są około 42% wyższe od środków przypadających na jednego ucznia w pozostałych szkołach podstawowych.

W 2019 r. kwota subwencji oświatowej przypadająca na jednego ucznia szkoły podstawowej położonej na terenie wiejskim wynosi średni ok. 9 780 zł. (uczniowie szkół ogólnodostępnych).

Finansowy standard A w roku 2019 wynosi 5 568 zł. i w porównaniu do kwoty standardu z roku 2018 (5 409 zł.) wzrósł o 159 zł. tj. o 2,95%.

Kwota części oświatowej subwencji ogólnej dla gmin wiejskich naliczona na rok 2019 wynosi 9 869 mln zł. i jest wyższa o 3,9% od kwoty naliczonej na rok 2018. Natomiast dla gmin miejsko – wiejskich została naliczona kwota 7 283 mln zł. (wzrost o 4,3%). Przy czym odnotowano spadek liczby uczniów uwzględnianych przy podziale kwoty subwencji w przypadku gmin wiejskich o 2,8%  i w przypadku gmin miejsko – wiejskich o 2,5%. Liczba dzieci objętych subwencją oświatową wg. danych z SIO (30.09.2018 r.) w gminach wiejskich wynosi 939 352, natomiast w gminach miejsko – wiejskich 794 470.

Określona dla każdej jednostki samorządu terytorialnego ostateczna kwota części oświatowej subwencji ogólnej może ulec zwiększeniu jedynie o 0,4% rezerwy subwencji oświatowej.

Wnioski o zwiększenie jej wysokości z rezerwy subwencji mogą składać do MEN wyłącznie jednostki samorządu terytorialnego spełniające warunki określone w kryteriach jej podziału.

Część oświatowa subwencji ogólnej kalkulowana jest dla jednostek samorządu terytorialnego, a nie dla poszczególnych szkół i placówek.

Kryteria podziału rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej są corocznie opracowywane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz opiniowane przez Zespół ds. Edukacji, Kultury i Sportu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Po zaopiniowaniu przez Zespół, kryteria podziału 0,4% rezerwy są publikowane na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej w zakładce finansowanie edukacji – subwencja ogólna dla jst. Na rok 2019 nie zostały jeszcze ustalone. Będą one konsultowane w pierwszych miesiącach 2019 roku ze stroną samorządową reprezentowaną przez Zespół ds. Edukacji, Kultury i Sportu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.

[1] Dz. U. z 2017 r. poz.2395.

[2] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 grudnia 2018 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2019  (DZ. U.poz. 2446).

Źródło:KRIR